0

آموزش برنامه نویسی آردوینو

اگر به تازگی عبارت کنتاکتور را شنیده اید و علاقه مند هستید بدانید کنتاکتور چیست ؟ و چه کاربرد هایی دارد، در ادامه همه ی نکات مقدماتی که برای استفاده از کنتاکتور ها باید بدانید را به زبان ساده برای شما توضیح می دهم.

به زبان ساده عملکرد کنتاکتور (Contactor) دقیقا مانند کلید چراغ اتاقتان است. زمانی که می خواهید چراغ اتاقتان را روشن کنید کلید اتاقتان را فشار می دهید در نتیجه پلاتین های داخل کلید به یکدیگر وصل می شوند و جریان الکتریکی به چراغ اتاق شما ( بار الکتریکی یا Load ) می رسد و چراغ روشن می شود، اساس کار کنتاکتور هم دقیقا همین است با این تفاوت که دیگر نیازی نیست به صورت مکانیکی پلاتین ها را فشار دهید. یک بوبین ( آهنربای الکتریکی ) داخل کنتاکتور قرار داده شده است که با اتصال جریان برق به بوبین، با استفاده از یک میدان مغناطیسی نسبتا قوی پلاتین ها را به یکدیگر وصل می کند.

کنتاکتور چیست؟

با گسترش سیستم های اتوماسیون الکتریکی و الکترونیکی، لازم بود تا وسیله ای برای روشن و خاموش کردن بارهای الکتریکی ساخته شود. همان طور که در سیستم های اتوماسیون از شیر برقی برای قطع و وصل کردن جریان سیالات استفاده می شود، از Contactor هم برای قطع و وصل کردن جریان الکتریکی و در نتیجه خاموش و روشن کردن دستگاه های برقی استفاده می شود.

اگر با رله ها (Relay) در الکترونیک آشنایی داشته باشید، متوجه می شوید کنتاکتور ها دقیقا مانند رله ها عمل می کنند. اما اساسی ترین تفاوت رله ها و کنتاکتور ها، تفاوت در میزان جریانی است که هر یک از این قطعات می توانند قطع و وصل کنند. رله ها عمدتا برای قطع و وصل کردن جریان های کمتر از ۱۰ یا ۲۰ آمپر طراحی می شوند و مورد استفاده قرار می گیرند هرچند رله هایی با جریان بالاتر نیز در بازار موجود است اما عمده کاربرد رله ها در چنین محدوده ای از جریان است. اما کنتاکتور ها بیشتر برای کنترل جریان های بالا تا صد ها یا هزاران آمپر مورد استفاده قرار می گیرند.

ساختمان داخلی کنتاکتور

ساختار کنتاکتور

هر چند کنتاکتور ها می توانند از نظر شکل، ابعاد، تعداد ترمینال ها و … با هم متفاوت باشند اما به طور کلی همه ی کنتاکتور ها دارای سه بخش اصلی زیر هستند:

  • کنتاکت ها
  • بوبین یا کویل (آهنربای الکتریکی)
  • محفظه کنتاکتور (Enclosure)

کنتاکت ها

این قسمت شامل پلاتین ها و ترمینال هایی است که وظیفه اتصال یا جداسازی سیم های حامل جریان را بر عهده دارند. در واقع این قسمت از کنتاکتور، مانند یک کلید در مدار الکتریکی بار مورد نظر ما قرار می گیرد و تمام جریان مورد نیاز بار در هنگام وصل شدن کنتاکتور از کنتاکت ها عبور می کند.

آهنربای الکتریکی یا بوبین

همه ی کنتاکتورها دارای یک آهنربای الکتریکی (Electromagnet) هستند که به آن Coil (کویل) یا پیچه یا بوبین نیز گفته می شود. الکترومگنت در واقع وظیفه تبدیل فرمان های الکتریکی به یک حرکت مکانیکی را برعهده دارد تا در نهایت کنتاکت های کنتاکتور به هم وصل شوند یا از هم باز شوند. در واقع همان طور که شما با وارد کردن فشار به کلید چراغ اتاقتان کنتاکت های داخل کلید را به هم وصل می کنید یا از هم جدا می کنید و از آنجا که کنتاکتور ها برای فشار داده شدن توسط انسان ساخته نشده اند و فقط با فرامین الکتریکی کار می کنند، آهنربای الکتریکی وظیفه تبدیل فرمان های الکتریکی به نیروی مکانیکی مورد نیاز برای جابجا کردن کنتاکت ها را برعهده دارد.

محفظه کنتاکتور

این قسمت از نظر عملکرد ساده ترین قسمت کنتاکتور است و تقریبا هیچ عملکرد فنی ندارد و عمدتا از جنس پلاستیک ساخته می شود. Enclosure وظیفه کنار هم قرار دادن اجزا مختلف کنتاکتور را بر عهده دارد. در صورتی که جنس محفظه کنتاکتور مناسب نباشد یا به صورت اصولی طراحی نشده باشد می تواند در برخی موارد با کمی گرم شدن باعث جام شدن کنتاکت های کنتاکتور شود و عملا کنتاکتور از کار می افتد.

کاربرد های کنتاکتور

زمانی که بخواهیم یک بار جریان بالا را با استفاده از یک مدار فرمان، PLC یا میکروکنترلر خاموش و روشن کنیم، باید سراغ کنتاکتور ها برویم. کنتاکتور ها ما را قادر می سازند تا با یک ولتاژ و جریان نسبتا پایین بتوانیم مدار های قدرت چند کیلو ولت آمپری را قطع و وصل کنیم. امروزه در اغلب تابلو های برق صنعتی یا تابلو های برق اتوماسیون و هوشمند سازی ساختمان می توانید از یک تا دهها کنتاکتور را مشاهده کنید که در کنار هم قرار گرفته اند و هرکدام وظیفه خاصی بر عهده دارند.

کنتاکتور ها در انواع مختلف تکفاز و سه فاز تولید می شوند و بوبین آنها ممکن است AC یا DC باشد. امروزه از کنتاکتور ها برای روشن و خاموش کردن الکتروموتور ها، ساخت مدار های اتوماتیک راه اندازه ستاره مثلث، کنترل پمپ ها و …. استفاده می شود.

علاوه بر بار های سلفی مانند موتور ها در ساخت تابلو های بانک خازنی، مدار های محافظ ولتاژ و جریان و سیستم های روشنایی و نورپردازی ساختمان های بزرگ از کنتاکتور ها استفاده می شود.

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.